KPSS EĞİTİM BİLİMLERİ KONU ALANLARINA GÖRE SORU ANALİZLERİ
PROGRAM GELİŞTİRME
2009 KPSS’ den program geliştirme alanından 13 soru gelmiştir. Sorularının yapısıincelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımına ulaşılmaktadır:
• Felsefe yaklaşımlarından 1 soru
• Yeni ilköğretim programından 1 soru
• İçerik yaklaşımlarından 1 soru
• Program geliştirme sürecinin uygulama aşamasından 1 soru
• Programın denenmesinden 1 soru
• Özel hedef alanları ve basamaklarından 1 soru
• Öğretimde hedef-davranış kavramlarının belirlenmesinde dikkat edilecek
özelliklerden 2 soru
• Program geliştirme sürecinin değerlendirme aşamasından 2 soru
• Programın öğelerinden 1 soru
• Program çeşitlerinden 1 soru
• Planların hazırlanmasında dikkat edilecek özelliklerden 1 soru
KPSS 2009 Program Geliştirme sorularının bir kısmı bilimsel literatüre uygun ve kolay cevaplanabilir bir kısmı ise beklentilerin ötesinde bilimsel literatürün dışında araştırma raporlarına ve bilimsel makalelere dayalı olarak hazırlanmıştır. Bununla birlikte her yıl dersin kapsamında bulunan bazı önemli konularda (program tasarımları, öğretim sürecinde araç – gereç kullanma) soru gelmemiştir.
Sorular bilgi düzeyinde olmaktan çok, alana genel bir bakış yeterliğini ölçmeye yöneliktir.
1. sorunun cevabı idealizmdir. Fakat varoluşçulukla karıştırılmaktadır. Sorunun kurgusuna bakıldığında cevabın idealizm olduğu görülecektir. İdealizm bireyin seçme ve karar verme becerilerini evrensel doğrular ve toplumsal değerler üzerinden geliştirir.Fakat varoluşçulukta bireyin seçme ve karar verme becerileri görelidir. Değerler ve ahlaki öğretiler birey tarafından oluşturulur, değiştirilir ve bireyin kendisini gerçekleştirmesi öngörülür. Yani idealizm iyinin, doğrunun ve güzelliğin evrenselliğini, değerlerin mutlak ve değişmezliğini kabul etmekteyken varoluşçuluk iyinin, doğrunun ve güzelin bireye bağlı olduğunu, değerlerin göreli olduğunu ve birey tarafından değiştirilebilirliğini savunur.
2. sorunun cevaplandırılması yeni ilköğretim programlarının değerlendirilmesiyle ilgili bir grup akademisyenin değerlendirme toplantısında verdiği öznel değerlendirmelere dayalıdır.
Bilişsel hedef alanları ve basamaklarına ilişkin 5. soruda, bilişsel alanın değerlendirme basamağına yönelik bir ifade yer almasına rağmen, seçenek düzenlemesinde en üst düzey olarak bilişsel alanın analiz düzeyi verilmesi, sorunun cevabının analiz olarak kabul edilmesini gerektirmiştir. Oysa tüm literatür kaynakları ve Bloom’ un çalışmaları olgu, olay ya da ürünü bir “ölçüt” ile karşılaştırarak eleştiri yapma davranışını “değerlendirme” düzeyinde ele almaktadırlar. Bu soruda ise cevap olarak değerlendirme düzeyi kullanılmamıştır.
10. soru programın öğelerine ilişkin genel bir bakış açısına sahip olunmasına dayalıdır. Son yıllarda önem kazanan örtük programa ilişkin, örnek duruma bağlı soru gelmiştir. Program geliştirme ile ölçme değerlendirme alanlarını ilişkilendiren 13. soruda örtük programda yer alan hata türü sorulmuştur. Turgut 1986, Tekin 2004, Atılgan ve diğerleri 2009 gibi kaynaklara göre; ölçme işlemine katılan hata bir kurala göre değişiyorsa ve yapılan hata ölçümlerin tümünü değil bir kısmını ilgilendiriyorsa yapılan hata “sistematik hata” olur. Örneğin öğretmenin sadece kız öğrencilere ilişkin cevap kağıdına 5 puan vermesi ya da sınavda yazısı güzel, düzgün ve okunaklı olanlara fazla puan vermesi sistematik hatadır. Buna göre sınıfta kurallara uyan öğrencilere puan verilmesi de sistematik hataya işaret eder. Bu nedenle sabit hata olarak verilen 13.sorunun cevabı düzeltilecektir. Fakat bu soruyu adayların tamamına yakını sistematik hata olarak işaretlediğinden bu düzeltme sonuçları fazla etkilemeyecektir.
ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ
2009 yılı yapılan KPSS’de Öğretim Stratejileri Yöntem ve Teknikleri konu alanından toplam 29 soru gelmiştir (15. soru ile 43. soru arası). Soruların konu dağılımı ise aşağıdaki gibidir:
• 8 tane soru; öğretim kuram, model ve yaklaşımlarından,
• 6 tane soru; öğretim yöntemlerinden,
• 6 tane soru; öğretim tekniklerinden,
• 5 tane soru; üst düzey düşünme becerilerinden,
• 4 tane soru; sınıf içi öğretim etkinlikleri ve etkin katılımı ve kalıcı öğrenmelerigerçekleştirmek amacıyla öğretmenlerin yapmaları gereken temel ilkelerden gelmiştir.
Soruların konu kapsamı paralelinde yapısal özelliği incelendiğinde; sorular yeniden yapılanma sürecinde kullanılan öğretim yöntem ve tekniklerine, aktif öğrenmeye yönelik kullanılan öğretim etkinliklerine ve sınıf içi öğretim uygulamalarına yöneliktir. Bu konu alanı genellikle öğretmen adaylarını düşündürmeye, akıl yürütmeye, verilenlerden sonuç çıkarmaya ve var olan bilgi şemalarını kullanarak etkinlikler içerisinde yorum yapmaya yönelik sorulardan oluşmaktadır.
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
KPSS 2009 Ölçme ve Değerlendirme soruları beklenen kalite ve düzeydeydi.Soruların kapsama dağılımı, kurguları, doğru cevap ve çeldiricilerin işlerliği son derece uygundu. Adaylar için kaliteli ve cevaplandırılabilen bir sınav alanı oldu. Soruların konu dağılımı ise aşağıdaki gibidir:
• Ölçme ve değerlendirmenin temel kavramları ile ilgili 4 soru (13., 44., 45., 46.)
• Klasik ve çağdaş değerlendirme yaklaşımları ile ilgili 3 soru ( 47., 50., 56.)
• Ölçme araçları ile ilgili 2 soru ( 51., 52.)
• Geçerlik ve güvenirlik ile ilgili 2 soru ( 48., 49.)
• Madde istatistikleri ile ilgili 4 soru ( 53., 54., 55., 59.)
• Test istatistikleri ile ilgili 3 soru ( 57., 58., 60.)
GELİŞİM PSİKOLOJİ
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır:
• Gelişimin temel kavramlarından 1 soru
• Gelişimi etkileyen faktörlerden 2 soru
• Bireysel ayrılıklardan 1 soru
• Piaget’in bilişsel gelişim kuramından 3 soru
• Psikanalitik kuramla ilgili 1 soru
• Ahlak gelişimiyle ilgili 1 soru
• Erikson’un Psikanalitik kuramından 1 soru
• Dil gelişimiyle ilgili 1 soru
• Ayrılık kaygısıyla ilgili 1 soru
Gelişim psikolojisindeki 12 sorunun konu dağılımı geçen yıllara göre önemli bir farklılık göstermemekle beraber sadece bir soru beklenen kapsamın dışındadır (63.soru). Çünkü bu soruda otozom ve gonozom gibi uzmanlık gerektiren kavramlara yerverilmiştir.
Piaget’in bilişsel gelişim kuramı ile ilgili sorular örnek durumlardan kavramları buldurmayayöneliktir.
Psikanalitik kuramda daha önceki yıllarda Ericson’un kuramına dayalı sorulara ağırlık verilirken bu yıl da geçen yıl olduğu gibi Freud’un alt kuramlarının kavramlarını içeren kapsamlı bir soru sorulmuştur. Freud’un Psikanalitik kuramı ile ilgili savunma mekanizmalarını sorgulayan soru formata uygun olmasına rağmen “oral mazoşizm” gibi klinik psikoloji kaynaklı kavramları içermektedir.
69. sorunun cevabı tartışılırdır. Kohlberg’e göre ahlaki evreler olayların sonucuna göre değil, kişinin olay üzerindeki akıl yürütme biçimine bağlıdır. Bu anlamda soruda çocuğun dişini kıran öğrenciyi ailesine söylememesine (sonucuna) göre değil, öğretmeniyle yapmış olduğu sözleşmeye (mutabakata) bağlı kalmak için söylemediği anlamı çıkmaktadır. Kurgusu eksik verilen bu senaryoda iyi çocuk eğilimini doğru cevap olarak kabul etmeyi gerektiren açık bir ifade bulunmamaktadır.
Ayrıca ilk defa denetim odağı ile ilgili bireysel nitelikli bir kavram olarak “iç denetim”sorulmuştur (soru 64).
Geçen yıllardan farklı olarak makale ve araştırma bulgusuna dayalı olarak bir sorusorulmuştur (soru 61).
İlk defa bir örnek duruma bağlı hem gelişim psikolojisi hem de rehberlik sorusu sorulmuştur. Böylece konu alanları arasında ilişki kurulmuştur.
ÖĞRENME PSİKOLOJİ
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır:
• Öğrenilmiş davranışlıkla ilgili 1 soru
• Öğrenmeyi etkileyen faktörlerle ilgili 4 soru
• Öğrenme yaklaşımlarıyla ilgili 1 soru
• Bağlaşımcılıkla ilgili 2 soru
• Edimsel koşullanma ve ilkeleriyle ilgili 11 soru
• Klasik koşullanma ve ilkeleriyle ilgili 6 soru
• Sosyal öğrenme kuramıyla ilgili 3 soru
• Bilişsel öğrenme kuramıyla ilgili 1 soru
• Amaçlı davranışçılıkla ilgili 2 soru
Öğrenme psikolojisindeki 30 sorunun konu dağılımı geçen yıllara göre önemli bir farklılık göstermemektedir. Sorular genelde beklenen türde ve şekilde idi. Soruların kurgulanması, verilen örnek durumlar ve ölçülmek istenen kavramlara yönelik soru yapıları son derece uygun idi. Daha önceki yıllarda olduğu gibi daha çok örnek durumlar üzerinden kavramları buldurmaya yönelik sorular kullanıldı. Bu yıl farklı olarak verilen örnek durumda bulunmayan kavramı tespit etmeye yönelik de sorular sorulmuştur. Daha önceki yıllarda edimsel koşullanma ilkelerinden kademeli yaklaşmayla ilgili sorular bir örnek durumdan bu kavramı tespit etmeye yönelik iken bu yıl kademeli yaklaşmanın hangi durumda kullanılabileceği sorgulanmıştır.
REHBERLİK
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır:
• Rehberliğin hizmet alanlarıyla ilgili 2 soru
• Hümanist yaklaşımla ilgili 2 soru
• Mesleki rehberlikle ilgili 1 soru
• Eğitsel rehberlikle ilgili 1 soru
• Rehberlik ilkeleri ve rehberlik anlayışına uygun davranışlar ilgili 5 soru
• Bireyi tanıma teknikleriyle ilgili 5 soru
• Çatışma durumlarıyla ilgili 1 soru
• Kişisel rehberlikle ilgili 1 soru
2009 KPSS’ de Rehberlik alanından gelen sorular beklentilerin üzerinde zordu. Sorular öğretmenlerden çok okullarda görev yapan Rehberlik ve Psikolojik Danışmanların uzmanlık alanına ilişkin bilgileri ve yeterlilikleri ölçmeye yönelikti. Bu nedenle adayların en fazla zorlandığı ve yanlış yaptığı sorular bu derste oldu. 18 sorunun geneli konu dağılımı ve soru tarzları bakımından beklenen kapsamın dışında hazırlanmıştır. Bireyi tanıma teknikleriyle ilgili karşımıza çıkan sorular daha önceki yıllarda test dışı teknikler konusuyla ilgili iken bu yıl test tekniklerine ağırlık verilmiştir. Ve bu sorular içerisinde özellikle 109. soru yetenek ve ilgi envanterlerinin yüzdelik puanlarına dayalı yorum yapabilmeyi gerektiren ve daha çok psikolojik danışmanların sahip olduğu bilgi ve becerilere dayanan bir özellik göstermektedir.
Rehberliğin hizmet türleriyle ilgi sorulardan bir olan 108. soruda ise cevabın sevk hizmeti olarak verilmesi gerekirken yöneltme olarak verilmesi rehberlik literatürüne uygun düşmemektedir.
117.soruda verilen metinden birçok sonuca ulaşmak mümkündür. Fakat doğru cevap olarak verilen C seçeneğine doğrudan ulaşmak mümkün değildir. Ayrıca soru kökünde cevaba götüren yeterli açıklamalar bulunmamaktadır. Derecelendirme ölçekleriyle ilgili 118. soruda okul yöneticisinin derecelendirme ölçeği hazırlayıp, öğretmenler üzerinde uygulaması ve değerlendirmesi hatalı bir kurgu örneğidir.
Geçen yıl ilk defa sosyogramın yorumlanmasına dayalı bir şekil sorusu sorulmuşken bu yıl çatışma durumlarıyla ilgili bir grafik sorusu çıkmıştır (soru110). Makale ve araştırma bulgusuna dayalı olarak iki soru sorulmuştur (soru 105 ve120
 |
