» Osmanlı Devletinde Demokratikleşme Hareketleri

Yayınlanma Zamanı: 2010-04-14 20:10:00



19.YY- OSMANLI DEVLETİNDE DEMOKRATİKLEŞME HAREKETLERİ
1808 SENED-İ İTTİFAK

* II.Mahmut ve Ayanlar arasında yapıldı.Alemdar Mustafa paşa etkilidir.
* Bir sözleşmedir.(Uzlaşma belgesi). Yenilik değildir.
*** Sadece Ayanlara bazı haklar verilmiştir.(Padişah vergi ve asker toplarken ayanların görüşünü alacak , ayanlar ise merkezin emirlerini yerine getirecektir )
* Ayanlar hukuksal olarak o bölgenin yönetici haline gelmiş, resmen tanınmış,taviz verilmiştir.
AMAÇ: Osmanlı devletinin merkezi otoritesini yeniden sağlamaktır.(Ancak bu sözleşmenin yapılması Devletin güçsüzlüğünün kanıtıdır)
UYARI: Osmanlı tarihinde merkezi otoriteyi güçlendirmek için atılan ilk adım SENED-i İttifak. Atılan en büyük adım ise 1826 Vakayi Hayriye’dir.
ÖNEMİ NEDİR PEKİ?

*Padişahın egemenlik hakları ilk kez kısıtlandı.
*İlk anayasal belgedir.
*Feodalite ilk kez resmiyet kazanmıştır.(Ayanlara ayrıcalık)
*Demokratikleşmenin ilk hareketidir.
* Şekil olarak manga Cartaya benzer.
TANZİMAT DÖNEMİ(1839-1876)

1839 TANZİMAT FERMANI

*Padişah Abdülmecit – Sadrazam Mustafa Reşit Paşa *Kanun Hükmündedir. Yeniliktir.
*** Tüm osmanlı halkına hak ve hukuk teminatı vermiştir.GENEL fermandır.
*Müslüman-Hristiyan halk arasında bazı konularda İLK EŞİTLİK sağlanmıştır.(Adli , Mali , Askeri ,Hukuk Alanlarında)
AMAÇ: Devleti çöküşten kurtarmak bu TEMEL AMAÇTIR. Avrupanın iç işlerimize karışmasını engellemek. Avrupanın desteğini almak(Mısırın sorunun çözümü için)…
ÖNEMİ NEDİR PEKİ ?

*Osmanlı tarihinde ilk kez Padişahın gücü üstünde yasa gücü , kanun gücü, Hukuk gücü üstünlüğü ilkesi tanınmıştır.
*Türklerin ilk HAKLAR beyannamesi kabul edilir.
*Hukuk devleti ve Sosyal devlet olma yolunda ilk adımdır.
*Anayasa ve demokrasiye geçişin ilk aşamasıdır.(Anayasa taslağıdır)
*İlk laikliğe geçiş aşamasıdır.
* İçerik olarak manga cartaya benzer
* Askerlik vatan görevi haline gelmiştir.
1856 ISLAHAT FERMANI

*Padişah Abdülmecit – Dış baskıcı Fransa
*Kanun hükmündedir. Yeniliktir
*** SADECE azınlık halka ek haklar tanındı.(devlet memuru olma , banka ,
şirket , okul açma , her okula girme , bedelli askerlik yapma gibi … )
*Cizye ve iltizam usulü kaldırıldı. Yabancılarada ilk kez mal , mülk sahibi olma hakları verilmiştir.
*ÖZEL bir fermandır. TAM EŞİTLİK SAĞLANMIŞTIR(halklar arasında) AMAÇ: Devleti çöküşten kurtarmak(temel amaç). Avrupanın iç işlerine karışmasını engellemek. Avrupanın desteğini alabilmek (1856 Paris ant için) *** Ne yazık ki amaçlara ulaşılamadı. Avrupanı müdahalesi dahada arttı.
ÖNEMİ NEDİR PEKİ ?
* Azınlık halk ilk kez Müslüman halk ile aynı haklara kavuştu.( Vergi ve askerlik konusunda solladılar hatta , bu da Müslüman halkın tepkisi çekti)
*Bu fermana duyulan ilk tepki 1919 Erzurum kongresinde doğmuştur.(Azınlıklara
verilen ayrıcalıklar sebebi ile)
*Bu ferman Tanzimat fermanının tamamlayıcısır.
* Tanzimat ve Islahat fermanlarında OSMANLICILIK ve BATICILIK akımının etkisi hakimdir.Tanzimat batı etkisiyle ancak padişahın kendi iradesiyledir.Islahat hem batı etkisiyle hemde batı baskısıyla ile yayınlanmıştır… 1.MEŞRUTİYET DÖNEMİ (1876-1878)

*II.Abdülhamit – Genç Osmanlılar BAŞROLDEKİLER
*Osmanlıcılık ve Batıcılık akımları etkilidir.
* Yönetim şekli ilk kez değişti.Monarşiden meşrutiyete geçtik
*Osmanlı halkı ilk kez seçme-seçilme – temsilci bulundurma – devlet
yönetime katılma hakkı elde etti.(Kadınlar , köylüler , fakirler hariç)
*** İLK ANAYASA (Kanun-i Esasi ) kabul edildi. 119 madde *İlk parlemento açıldı .(iki meclislidir)
*Ayan meclisi : Padişah seçer. Ömür boyu görevde olurlar.sadece Müslümanlar. Yasama ve yürütme işini yaparlar.
*MebusanMeclisi: Halk seçer . 4 yıl görevde kalırlar.Yasama işini yaparlar. Müslüman ve gayrimüslimlerden oluşur.
*Yargı işi mahkemelerindir.
***** Padişahın bakanları seçme-atma yetksi , meclis başkanlarını
belirleme yetkisi , veto etme yetkisi , savaşa karar verme yetkisi ,
sürgünü gönderme yetkisi vardı. Buda demokratik açıdan çok
eksiklikler olduğunu gösterir Anayasanın.
*Padişahın en üstün gücü mesclisi kapatıp- açma yetkisidir.
*Son Söz padişahındır. En anti demokratik anayasamızdır.
Kanun-i Esasi de : Devletin dini İslam , dili Türkçe , başkent İstanbul
olduğuna yer verilmiştir.
* 1.Meşrutiyet ilanında etkili olan DIŞ etken 1876 İstanbul Tersane Konferansıdır. SONUÇ OLARAK: 93 harbi bahane edilerek , meclis kapatılmış.
Anayasamız rafa kaldırılmış ve 30 yıl dokunulmamış…
İstibdat dönemini başlamıştır. Yan taraftan devam edin arkadaşlar… İSTİBDAT DÖNEMİ(1878-1908)
*II.Abdülhamit başrolde arkadaşlar.
*İslamcılık ve Ümmetçilik akımları etkilidir.
Neler yaşandı bu dönemde ?
*Baskı , şiddet , sürgün ve yasaklarla dolu bir dönemdi.
*Teşkilatı-ı mahsusa İstihbarat kuruldu.
*Toplantılar , gösteriler yasaklandı. Basına sansür geldi.
*Donanma Haliçe çekildi..(çürüdü gitti orada)
*MECELLE uygulamaya konuldu.
*En fazla toprak kaybı bu denemde oldu.
*1881 Duyun-u umumiye (Genel borçlar idaresi) kuruldu.
*1889 İttihak ve Terakki Cemiyeti kuruldu.
Balkanlarda ordu içinde örgütlenen bu cemiyet , padişaha ve
istibdata karşı yoğun bir mücadele başlatmıştır.
Bu nedenle ;
* Türk tarihinde ilk kez ordu siyasete karışmıştır.
SONUÇ OLARAK : Balkanlarda bu örgüte bağlı ordu , bir isyan çıkarmış , padişahta isyanın yayılmasını önlemek için isitibdata son vermiş…
Ve yeniden meşrutiyeti ilan etmeye karar vermiş ,
2.MEŞRUTİYET DÖNEMİ 1908-1918

* önce : II.Abdülhamit (1908-1909) sonra: V.Mehmet Reşat (1909-1918) ve İttihak
ve Terakki cemiyeti Baş aktörlerimiz aynen böyle…
*Türkçülük ve Pantürkizm akımları etkilidir.
Neler yaşandı bu dönemde ?
*Yasaklar kaldırıldı. Çok partili sisteme geçildi. İlk siyasi parti İttihak ve Terakki
fırkasıdır. İlk seçimlerde İTF iktidar olmuştur.
*İlk basın şehidi Hasan Fehmi öldürüldü. (Volkan gazetesi yazarıydı)
*İstanbulda büyük bir isyan çıktı (31 mart Vakası)
NEDİR İNCELEYELİM:
*31 Mart vakası Rejimi hedef alan ilk ayaklanmadır. İTF karşıtları çıkarmışlardır. Padişah desteklidir.
SONUÇ: * HAREKET ORDUSU isyanı bastırmıştır.MUSTAFA KEMAL tarih sahnesine çıkmıştır , ilk siyasi başarısıdır.
* Padişah meclis kararıyla değiştirildi bu da ilktir. (II.Abdülhamit indirildi)
* Ahrar fırkası kapatıldı. Rejim karşıtı olduğu için
* Anayasada değişikler yapıldı.
DEĞİŞİKLİĞE GÖRE

*Hükümet meclise bağlandı , padişahın meclisi açma –kapama yetkisi güvenoyu
şartına bağlandı , padişahın sürgün , veto , sansür yetkisi kaldırıldı , memurlara yargı dokunulmazlığı getirildi , Halka gösteri , yürüyüş yapma , toplantı hakkı tanındı. DÖNEME AİT İLAÇ BİLGİLER
*1909 Anayasa değişikliği ile daha demokratik sürece bir sürece girildi.
*Son söz artık MECLİSiNDİR
*Ancak yönetim bu seferde İttihak ve Terakki nin eline geçmiş tamamen
*II.meşrutiyetin ilanında etkili olan DIŞ BASKI 1908 REVAL görüşmeleridir.


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalışmaları devam etmektedir.
Görüş ve önerilerinizi bizimle paylaşabilirsiniz !