KPSS EĞİTİM BİLİMLERİ KONU ALANLARINA GÖRE SORU ANALİZLERİ PROGRAM GELİŞTİRME
2009 KPSS’ den program geliştirme alanından 13 soru gelmiştir. Sorularının yapısıincelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımına ulaşılmaktadır: • Felsefe yaklaşımlarından 1 soru • Yeni ilköğretim programından 1 soru • İçerik yaklaşımlarından 1 soru • Program geliştirme sürecinin uygulama aşamasından 1 soru • Programın denenmesinden 1 soru • Özel hedef alanları ve basamaklarından 1 soru • Öğretimde hedef-davranış kavramlarının belirlenmesinde dikkat edilecek özelliklerden 2 soru • Program geliştirme sürecinin değerlendirme aşamasından 2 soru • Programın öğelerinden 1 soru • Program çeşitlerinden 1 soru • Planların hazırlanmasında dikkat edilecek özelliklerden 1 soru
KPSS 2009 Program Geliştirme sorularının bir kısmı bilimsel literatüre uygun ve kolay cevaplanabilir bir kısmı ise beklentilerin ötesinde bilimsel literatürün dışında araştırma raporlarına ve bilimsel makalelere dayalı olarak hazırlanmıştır. Bununla birlikte her yıl dersin kapsamında bulunan bazı önemli konularda (program tasarımları, öğretim sürecinde araç – gereç kullanma) soru gelmemiştir.
Sorular bilgi düzeyinde olmaktan çok, alana genel bir bakış yeterliğini ölçmeye yöneliktir.
1. sorunun cevabı idealizmdir. Fakat varoluşçulukla karıştırılmaktadır. Sorunun kurgusuna bakıldığında cevabın idealizm olduğu görülecektir. İdealizm bireyin seçme ve karar verme becerilerini evrensel doğrular ve toplumsal değerler üzerinden geliştirir.Fakat varoluşçulukta bireyin seçme ve karar verme becerileri görelidir. Değerler ve ahlaki öğretiler birey tarafından oluşturulur, değiştirilir ve bireyin kendisini gerçekleştirmesi öngörülür. Yani idealizm iyinin, doğrunun ve güzelliğin evrenselliğini, değerlerin mutlak ve değişmezliğini kabul etmekteyken varoluşçuluk iyinin, doğrunun ve güzelin bireye bağlı olduğunu, değerlerin göreli olduğunu ve birey tarafından değiştirilebilirliğini savunur.
2. sorunun cevaplandırılması yeni ilköğretim programlarının değerlendirilmesiyle ilgili bir grup akademisyenin değerlendirme toplantısında verdiği öznel değerlendirmelere dayalıdır. Bilişsel hedef alanları ve basamaklarına ilişkin 5. soruda, bilişsel alanın değerlendirme basamağına yönelik bir ifade yer almasına rağmen, seçenek düzenlemesinde en üst düzey olarak bilişsel alanın analiz düzeyi verilmesi, sorunun cevabının analiz olarak kabul edilmesini gerektirmiştir. Oysa tüm literatür kaynakları ve Bloom’ un çalışmaları olgu, olay ya da ürünü bir “ölçüt” ile karşılaştırarak eleştiri yapma davranışını “değerlendirme” düzeyinde ele almaktadırlar. Bu soruda ise cevap olarak değerlendirme düzeyi kullanılmamıştır.
10. soru programın öğelerine ilişkin genel bir bakış açısına sahip olunmasına dayalıdır. Son yıllarda önem kazanan örtük programa ilişkin, örnek duruma bağlı soru gelmiştir. Program geliştirme ile ölçme değerlendirme alanlarını ilişkilendiren 13. soruda örtük programda yer alan hata türü sorulmuştur. Turgut 1986, Tekin 2004, Atılgan ve diğerleri 2009 gibi kaynaklara göre; ölçme işlemine katılan hata bir kurala göre değişiyorsa ve yapılan hata ölçümlerin tümünü değil bir kısmını ilgilendiriyorsa yapılan hata “sistematik hata” olur. Örneğin öğretmenin sadece kız öğrencilere ilişkin cevap kağıdına 5 puan vermesi ya da sınavda yazısı güzel, düzgün ve okunaklı olanlara fazla puan vermesi sistematik hatadır. Buna göre sınıfta kurallara uyan öğrencilere puan verilmesi de sistematik hataya işaret eder. Bu nedenle sabit hata olarak verilen 13.sorunun cevabı düzeltilecektir. Fakat bu soruyu adayların tamamına yakını sistematik hata olarak işaretlediğinden bu düzeltme sonuçları fazla etkilemeyecektir.
ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ
2009 yılı yapılan KPSS’de Öğretim Stratejileri Yöntem ve Teknikleri konu alanından toplam 29 soru gelmiştir (15. soru ile 43. soru arası). Soruların konu dağılımı ise aşağıdaki gibidir: • 8 tane soru; öğretim kuram, model ve yaklaşımlarından, • 6 tane soru; öğretim yöntemlerinden, • 6 tane soru; öğretim tekniklerinden, • 5 tane soru; üst düzey düşünme becerilerinden, • 4 tane soru; sınıf içi öğretim etkinlikleri ve etkin katılımı ve kalıcı öğrenmelerigerçekleştirmek amacıyla öğretmenlerin yapmaları gereken temel ilkelerden gelmiştir.
Soruların konu kapsamı paralelinde yapısal özelliği incelendiğinde; sorular yeniden yapılanma sürecinde kullanılan öğretim yöntem ve tekniklerine, aktif öğrenmeye yönelik kullanılan öğretim etkinliklerine ve sınıf içi öğretim uygulamalarına yöneliktir. Bu konu alanı genellikle öğretmen adaylarını düşündürmeye, akıl yürütmeye, verilenlerden sonuç çıkarmaya ve var olan bilgi şemalarını kullanarak etkinlikler içerisinde yorum yapmaya yönelik sorulardan oluşmaktadır.
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
KPSS 2009 Ölçme ve Değerlendirme soruları beklenen kalite ve düzeydeydi.Soruların kapsama dağılımı, kurguları, doğru cevap ve çeldiricilerin işlerliği son derece uygundu. Adaylar için kaliteli ve cevaplandırılabilen bir sınav alanı oldu. Soruların konu dağılımı ise aşağıdaki gibidir:
• Ölçme ve değerlendirmenin temel kavramları ile ilgili 4 soru (13., 44., 45., 46.) • Klasik ve çağdaş değerlendirme yaklaşımları ile ilgili 3 soru ( 47., 50., 56.) • Ölçme araçları ile ilgili 2 soru ( 51., 52.) • Geçerlik ve güvenirlik ile ilgili 2 soru ( 48., 49.) • Madde istatistikleri ile ilgili 4 soru ( 53., 54., 55., 59.) • Test istatistikleri ile ilgili 3 soru ( 57., 58., 60.)
GELİŞİM PSİKOLOJİ
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır: • Gelişimin temel kavramlarından 1 soru • Gelişimi etkileyen faktörlerden 2 soru • Bireysel ayrılıklardan 1 soru • Piaget’in bilişsel gelişim kuramından 3 soru • Psikanalitik kuramla ilgili 1 soru • Ahlak gelişimiyle ilgili 1 soru • Erikson’un Psikanalitik kuramından 1 soru • Dil gelişimiyle ilgili 1 soru • Ayrılık kaygısıyla ilgili 1 soru
Gelişim psikolojisindeki 12 sorunun konu dağılımı geçen yıllara göre önemli bir farklılık göstermemekle beraber sadece bir soru beklenen kapsamın dışındadır (63.soru). Çünkü bu soruda otozom ve gonozom gibi uzmanlık gerektiren kavramlara yerverilmiştir. Piaget’in bilişsel gelişim kuramı ile ilgili sorular örnek durumlardan kavramları buldurmayayöneliktir. Psikanalitik kuramda daha önceki yıllarda Ericson’un kuramına dayalı sorulara ağırlık verilirken bu yıl da geçen yıl olduğu gibi Freud’un alt kuramlarının kavramlarını içeren kapsamlı bir soru sorulmuştur. Freud’un Psikanalitik kuramı ile ilgili savunma mekanizmalarını sorgulayan soru formata uygun olmasına rağmen “oral mazoşizm” gibi klinik psikoloji kaynaklı kavramları içermektedir.
69. sorunun cevabı tartışılırdır. Kohlberg’e göre ahlaki evreler olayların sonucuna göre değil, kişinin olay üzerindeki akıl yürütme biçimine bağlıdır. Bu anlamda soruda çocuğun dişini kıran öğrenciyi ailesine söylememesine (sonucuna) göre değil, öğretmeniyle yapmış olduğu sözleşmeye (mutabakata) bağlı kalmak için söylemediği anlamı çıkmaktadır. Kurgusu eksik verilen bu senaryoda iyi çocuk eğilimini doğru cevap olarak kabul etmeyi gerektiren açık bir ifade bulunmamaktadır.
Ayrıca ilk defa denetim odağı ile ilgili bireysel nitelikli bir kavram olarak “iç denetim”sorulmuştur (soru 64). Geçen yıllardan farklı olarak makale ve araştırma bulgusuna dayalı olarak bir sorusorulmuştur (soru 61). İlk defa bir örnek duruma bağlı hem gelişim psikolojisi hem de rehberlik sorusu sorulmuştur. Böylece konu alanları arasında ilişki kurulmuştur.
ÖĞRENME PSİKOLOJİ
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır:
• Öğrenilmiş davranışlıkla ilgili 1 soru • Öğrenmeyi etkileyen faktörlerle ilgili 4 soru • Öğrenme yaklaşımlarıyla ilgili 1 soru • Bağlaşımcılıkla ilgili 2 soru • Edimsel koşullanma ve ilkeleriyle ilgili 11 soru • Klasik koşullanma ve ilkeleriyle ilgili 6 soru • Sosyal öğrenme kuramıyla ilgili 3 soru • Bilişsel öğrenme kuramıyla ilgili 1 soru • Amaçlı davranışçılıkla ilgili 2 soru
Öğrenme psikolojisindeki 30 sorunun konu dağılımı geçen yıllara göre önemli bir farklılık göstermemektedir. Sorular genelde beklenen türde ve şekilde idi. Soruların kurgulanması, verilen örnek durumlar ve ölçülmek istenen kavramlara yönelik soru yapıları son derece uygun idi. Daha önceki yıllarda olduğu gibi daha çok örnek durumlar üzerinden kavramları buldurmaya yönelik sorular kullanıldı. Bu yıl farklı olarak verilen örnek durumda bulunmayan kavramı tespit etmeye yönelik de sorular sorulmuştur. Daha önceki yıllarda edimsel koşullanma ilkelerinden kademeli yaklaşmayla ilgili sorular bir örnek durumdan bu kavramı tespit etmeye yönelik iken bu yıl kademeli yaklaşmanın hangi durumda kullanılabileceği sorgulanmıştır.
REHBERLİK
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır: • Rehberliğin hizmet alanlarıyla ilgili 2 soru • Hümanist yaklaşımla ilgili 2 soru • Mesleki rehberlikle ilgili 1 soru • Eğitsel rehberlikle ilgili 1 soru • Rehberlik ilkeleri ve rehberlik anlayışına uygun davranışlar ilgili 5 soru • Bireyi tanıma teknikleriyle ilgili 5 soru • Çatışma durumlarıyla ilgili 1 soru • Kişisel rehberlikle ilgili 1 soru
2009 KPSS’ de Rehberlik alanından gelen sorular beklentilerin üzerinde zordu. Sorular öğretmenlerden çok okullarda görev yapan Rehberlik ve Psikolojik Danışmanların uzmanlık alanına ilişkin bilgileri ve yeterlilikleri ölçmeye yönelikti. Bu nedenle adayların en fazla zorlandığı ve yanlış yaptığı sorular bu derste oldu. 18 sorunun geneli konu dağılımı ve soru tarzları bakımından beklenen kapsamın dışında hazırlanmıştır. Bireyi tanıma teknikleriyle ilgili karşımıza çıkan sorular daha önceki yıllarda test dışı teknikler konusuyla ilgili iken bu yıl test tekniklerine ağırlık verilmiştir. Ve bu sorular içerisinde özellikle 109. soru yetenek ve ilgi envanterlerinin yüzdelik puanlarına dayalı yorum yapabilmeyi gerektiren ve daha çok psikolojik danışmanların sahip olduğu bilgi ve becerilere dayanan bir özellik göstermektedir. Rehberliğin hizmet türleriyle ilgi sorulardan bir olan 108. soruda ise cevabın sevk hizmeti olarak verilmesi gerekirken yöneltme olarak verilmesi rehberlik literatürüne uygun düşmemektedir.
117.soruda verilen metinden birçok sonuca ulaşmak mümkündür. Fakat doğru cevap olarak verilen C seçeneğine doğrudan ulaşmak mümkün değildir. Ayrıca soru kökünde cevaba götüren yeterli açıklamalar bulunmamaktadır. Derecelendirme ölçekleriyle ilgili 118. soruda okul yöneticisinin derecelendirme ölçeği hazırlayıp, öğretmenler üzerinde uygulaması ve değerlendirmesi hatalı bir kurgu örneğidir.
Geçen yıl ilk defa sosyogramın yorumlanmasına dayalı bir şekil sorusu sorulmuşken bu yıl çatışma durumlarıyla ilgili bir grafik sorusu çıkmıştır (soru110). Makale ve araştırma bulgusuna dayalı olarak iki soru sorulmuştur (soru 105 ve120
2009 KPSS yapıldı. Her yıl yeni soru kalıpları ve sorularla daha da zorlaşan bir sınav haline geldi. ÖSS' den bile daha önemli bir sınav artık KPSS. ÖSS' yi kazanınca bir 4 yıl iş stresi olmadan günleri geçiriyoruz. Asıl sorun Üniversiteden mezun olduktan sonra başlıyor. 2 yılda bir yapılan kpss bekleniyor, tekrar dershanelere gidiliyor, kitaplar alınıyor, testler çözülüyor. Herkese aynı sorular, aynı kalıplar. Genel kültür, genel yetenek, tarih, coğrafya, vatandaşlık yapanların kimi sağlık personeli, kimi teknisyen, kimi vhki, kimi öğretmen oluyor.
Bir sınav daha bitti. 2009 Kpss eğitim bilimleri sınavının ayrıntılı cevaplarına bakarak yaptığınız yanlışları görebilir ya da gelecek sınavlar için bir fikir edinebilirsiniz....
ÖSYM"nin 27 Haziran 2009 tarihinde uyguladığı ve 29 Haziran 2009 tarihinde www.osym.gov.tr adresinde yayımladığı 2009 KPSS Eğitim Bilimleri Testi A kitapçığındaki 13 numaralı sorusu aşağıdaki gibidir.Bu sorunun yine ÖSYM tarafından verilen anahtarlanmış doğru cevabı C seçeneği olan Sabit hata olarak bildirilmiştir. Ancak sonun doğru cevabı E seçeneği olan sistematik hata olmalıdır. Sorunun doğru cevabının E seçeneği olan sistematik hata olmasının gerekçesi aşağıda verilmiştir.
Öğretmenler genellikle söz dinleyen ve kurallara uygun davranan öğrencilere sempati duyarlar. Yapılanaraştırmalar, öğretmenlerin tepkilerinin, öğrencilerin derslerdeki başarısızlıklarından çok, kurallara uymamalarına yönelik olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrencilere bu konuda bir açıklama yapılmasa da onlar, kurallara uygun davrandıklarında bunun başarı olasılığını etkileyebileceğini, sınavda doğru yanıtlar vermeseler de iyi not alabileceklerini düşünürler. Bu durumda, kurallara karşı çıktıklarında cezalandırılabileceklerini ya da öğretmenleri tarafından dışlanabileceklerini öğrenirler.
13. Kurallara uyan öğrencilere daha yüksek puan vererek gerçekleştirilen bu ölçmelerde aşağıdakilerden hangisi yapılmış olur?
A) Rastlantısal hataB) Gözlem yetersizliği
C) Sabit hataD) Mantık hatası
E) Sistematik hata
Turgut (1983) Sistematik hatayı şöyle tanımlar: “Ölçülen büyüklüğe, ölçmeciye veya ölçme koşullarına bağlı olarak miktarı değişen hatalara sistematik hatalar denir. Bir öğretmenin bir yazılı yoklamayı puanlarken kız öğrencilere erkeklerden daha fazla puan taktir etmesi, öğrencinin cinsiyetine bağlı bir sistematik hata yapmış olur. Aynı tarzda, yazı güzelliğinin puana karıştırılmaması gereken bir sınavda el yazıları daha güzel olan öğrencilere daha fazla puan verilmesi, başta okunan kağıtlarda kılın kırk yaratılmasına karşılık, sona kalan kağıtlara gelişigüzel bol puan verilmesi, vb. gibi hatalar da sistematik hatalardır. İstatistik dilinde bu türden sistematik hatalara yanlılık denir.”Söz konusu soruda “Kurallara uyan öğrencilere daha yüksek puan vererek gerçekleştirilen bu ölçmelerde…” şeklinde sorulmaktadır. Yukarıdaki açıklamada verilen yazı güzelliği örneğinde olduğu gibi, kurallara uyanlara fazla puan verilmesi de sistematik hata olur. Başka bir ifade ile sadece kurallara uyan öğrencilere fazla puan verilmesi sistematik hata olur. Yine bu öğrencilere verilen fazla puanın miktarı da soruda açıkça belirtilmemiştir. Sadece kurallara uyan öğrencilere eşit miktarda puan verilmesi ya da kurallara uyma derecelerine göre artan puan verilemesi de söz konusu olabilir. Her iki halde de hata kurallara uymaya bağlı olarak sistematik hata olur.
Tekin"de (1996) sistematik hatayı “… Öğretmenin de, sadece kızlara ait cevap kağıtlarına 5 puan fazla verdiğini düşünmelim. Bu hatalarda, yukarıda örnekte olduğu gibi her bir ölçme için yordanabilir niteliktedir, sistemlidir; fakat bütün ölçmeler için sabit değildir. Yazılı yoklama kağıtları puanlanırken, yazısı güzel, düzgün ve okunaklı olanlara fazla puan verilmesi de bir sistemli hatadır. Puanlayıcı yalılıklarını yansıtan tüm hatalar sistemlidir.” Şeklinde tanımlamaktadır. Bu açıklamaya göre de sadece kurallara uyan öğrencilere puan verilmesi, yani bütün ölçmeler için sabit olmaması söz konusudur. Bu nedenle de buradaki hata sistematik hata olmalıdır.
Atılgan ve diğerlerine göre (2009) sabit hatayı “… Sınav sonuçlarını düşük bulan bir öğretmenin tüm öğrencilerin notlarına 5 puan ilave etmesi de başka bir örnek olabilir. Bu durumda ölçme sonuçları gerçek durumu yansıtmayıp hatalı olur. Burada ölçme sonuçlarına karışan hata, tüm ölçmelerde aynı olduğundan sabit hata olarak adlandırılır.” Şeklinde açıklayarak örneklendirmektedir. Söz konusu soruda tüm ölçmelerde değil sadece kurallara uyan öğrenciler için bir ölçme hatası olması söz konusudur. Bu nedenle burada yapılan hataya sabit hata denilemez.
Yorum: Anahtarın yanlış olarak verilmesinin iki nedeni olabilir.
1. Maddi hata olabilir ve anahtar hazırlanırken veya basılırken hata yapılmış olabilir.
2. Soru program geliştirme soruları arasında verilmiş olup, doğrudan doğruya ölçme ve değerlendirme alanını ilgilendiren bir sorudur. Her alana ilişkin alt testin, o alanın uzmanı olan ÖSYM danışmanları tarafından denetlendiği düşünülecek olursa; olasılıkla, söz konusu olan sorunun program geliştirme soruları içinde yer alması nedeniyle, bu soruyu denetleyen ÖSYM danışmanları program geliştirme alanında uzman oldukları için alanları dışındaki bir soru için yanlış cevap anahtarı oluşturulmuş olabilir.
Kaynakça
Turgut, M. F. (1983). Eğitimde ölçme ve değerlendirme metotları. (2. baskı) Saydam Matbaacılık; Ankara.
Tekin, H. (1996). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. (9. Baskı) Yargı Yayınları; Ankara.
Atılgan, H., Kan, A., Doğan, N. (2007) Eğitimde ölçme ve değerlendirme (3. Basım) Anı Yayıncılık; Ankara.
Birbiri ile ardışık sıralı, yakın ilişkili ve zorunlu ya da önkoşul öğrenmelerin ağırlıklı olduğu konuların düzenlenmesinde doğrusal programlama yaklaşımı kullanılır. Özellikle aşamalılık özelliği taşıyan dersler için kullanılır. Örnek; hayat bilgisi, sosyal bilgiler gibi.
Konuların yeri geldikçe tekrarlandığı, konuların kendi içinde ve birbirleriyle ardışıklık ilişkisinin bulunduğu, özellikle dil öğretiminde ağırlıklı olarak kullanılan bir programlama yaklaşımıdır.
İçerik düzenlenirken konular öbekler, üniteler halinde düzenlenir. Bu öbeklerin (ya da modüllerin) birbiriyle ilişkili olması beklenmez. Bu programla öğretim sonunda alınacak sonuçlar bellidir. Konuların hangi sırayla öğrenileceği açısından esnektir. Öğrenme ünitelerinin, aşamalı olup olmadıklarına bakılmadan anlamlı parçalara ayrılarak düzenlenmesidir.
Anahtar kelimesi PARÇA, ÜNİTE
4.Çekirdek Programlama Yaklaşımı
Çekirdek programda ise ilk önce ortak öğrenilecek konular verilir. Sonra öğrencilere seçenekler sunularak İlgi duyduğu alanlarda ders almaları sağlanabilir. Anahtar kelimesi SEÇİMLİK DERS
Konu Ağı-Proje merkezli program yaklaşımında öğrencilere konuların ağı bir harita gibi çıkartılıp verilir ve belirli zamanlarda nerelerde olmaları gerektiği söylenir. Bu yaklaşımda konuların içeriğine öğrenciler kendi kendine ya da grup halinde karar verirler. Konular küçük projeler olarak da belirlenebilir. Anahtar kelimesi PROJE-HARİTA
6- PiramitselProgramlama Yaklaşımı
İlk yıllarda geniş tabanlı konuların yer alması, ileriki yıllarda alanın gittikçe daralarak uzmanlaşmanın küçük birimlerde olması söz konusudur. UYARI EN SABİT-KONU MERKEZLİ YAKLAŞIMDIR.
Baştan içerik belli değildir. İçerik düzenlemesi öğrencilerin ihtiyaçları ve sorularına göre oluşturulur. Bu yaklaşım öğrencilerin sorularına ve gereksinimlerine yanıt verme gerekliliğini benimseyen felsefi görüşe göre dayanır. UYARI EN ESNEK-DEĞİŞEBİLİR YAKLAŞIMDIR.
Bir eğitim programında yer alan hedef ve hedef davranışlarla, program içeriğinin iki boyutlu bir çizelge üzerinde gösterilmesine belirtke tablosu denir. Belirtke tablosunun hazırlanmasında üç aşama önemlidir.
1.Öğretim hedeflerini belirleme, Üst yatay bölüme yazılır
3.İki boyutlu bir çizelge hazırlama; Hedeflerle içerik arasındaki ilişki tabloda gösterilir
Bu tablo sayesinde hangi konuların hangi hedeflerin gerçekleşmesine hizmet ettiği ve dersin bütününde ne kadar ağırlık taşıması gerektiği kolaylıkla görülebilir.
1-ÖDEVLER, "belli bir ders konusu veya ünitesi ile ilgili olarak öğrencilerden yapmaları istenen zihinsel ve bedensel çalışmalara" denir. Ödev, öğretmenler tarafından çocukların ders dışı zamanlarda hazırlamaları için verilen; bazen derse hazırlık ve çoğu kez de derste öğrenilenleri pekiştirme, genişletme ve tamamlamayı amaçlayan çalışmalardır.
2- GEZİ, okul ve sınıf içinde yapılan eğitsel çalışmaları tamamlamak ve yaşamla bağlantısını kurmak amacıyla yapılan planlı ziyaretlerdir. Olayları gerçek görünümüyle tanıma ve bilgilerini ilk kaynaktan elde etme amacıyla bu tekniğin kullanılması etkili olmaktadır.
3-GÖZLEM, bir olayı, bir nesneyi yada bir gerçeği iyi anlamak için bu olay, nesne ya da gerçeğin türlü belirti ve koşullarını izleme ve inceleme işidir. İnceleme ise; ela alınan bir konu ya da olayın özelliklerini ve ayrıntılarını tam olarak anlamaya çalışmak için yapılan yöntemli çalışmadır. İyi bir gözlem ya da, iyi bir incelemede, amaçlı ve planlı bir çalışmayı gerektirir.
4-SERGİ, bireylerin gezip görmesi, tanıması için uygun biçimde yerleştirilmiş cisimlerin ve sanat eserlerinin tümüdür.Eğitim açısından sergi, bir konunun tanıtılması ya da bir öğretim etkinliğinin başkalarına duyurulması amacıyla düzenlenen ve görme yoluyla öğrenmeyi sağlayan bir öğretim tekniğidir
5- GÖRÜŞME, Sözlü iletişimde bireylerin çeşitli konulardaki bilgi, düşünce ve tutamları ile bunların nedenlerinin soruşturulmasıdır. Bir başka ifadeyle görüşme, bir konu ya da bir sorunla ilgili bir kişinin ya da bir uzmanın görüşlerini alma işidir, yani soru sorarak veri toplamadır.Sınıf dışı etkinliklerde öğrenciler, çeşitli konularda uzman kişilere gidip bilgi almalarıyla görüşme tekniğinden yararlanabilirler.
YENİ PRADİGMALAR
Yansıtıcı Öğretim; başkalarına önem vermeyi ön plana çıkaran, öğretimde yapılandırmacılığı esas alan bir sorgulama yaklaşımı ve yaratıcı sorun çözme etkinlikleri bütünüdür. Yansıtıcı Öğretim; öğrenci duygularını ve kabiliyetlerini ön plana çıkaran, öğrenci öğretmen iletişimini arttıran, kalıcı öğrenme sağlayan, öğretmen ve öğrenci güdülenmesini arttıran, kişilerin kendi yetenek ve ilgilerini keşfetmesini sağlayan bir metottur.
Eleştirel düşünme, bilgiyi etkili bir biçimde elde etme, değerlendirme ve kullanma yeteneğidir. Yine eleştirel düşünme, yazılı ya da sözlü anlatımların belirli mantık kuralları çerçevesinde değerlendirilmesidir. Eleştirici düşünme, bir anlatımın anlamını bulmak, onun kabul edilmesine ya da reddedilmesine karar vermek demektir.
Aktif öğrenme, öğrenme psikolojisinde özel anlam taşıyacak şekilde algılanır hale gelmiştir ve genel olarak iki şekilde tanımlanır. Aktif öğrenme, öğrencinin kendi öğrenme süreci hakkında söz sahibi olduğu bir öğrenme şeklidir. Öğrencinin kendi bilişsel yetilerini zorlayarak yapılan öğrenme şeklidir.Aktif öğrenmede alınması gereken bazı karar ve sorumlulukların hepsi öğrenci tarafından üstlenilir. Daha alt seviyelerdeki aktif öğrenmede bu karar ve sorumluluklar, değişik ağırlıklarla öğrenci-öğretmen işbirliğiyle üstlenilir.
Yaratıcılık, olmayan bir şeyi hayal edebilme, bir şeyi herkesten farklı yollarla yapabilme ve yeni fikirler geliştirebilme yeteneğidir. Başka bir deyişle yaratıcılık herkesin gördüğü şeyi aynı görüp onunla ilgili farklı şeyler düşünebilmektir. Yaratıcılık günlük olaylara ve nesnelere herkesten farklı bakabilmek ve farklı yaklaşım tarzı geliştirebilmektir. Yaratıcılık, olağan, günlük şeylerin özel olmasını, özel şeylerin de daha çok günlük hayata girip doğal şeyler olmasını sağlar.
İnternet Tabanlı Eğitim, Internet'in öğrenme-öğretme sürecinde bir amaç olarak kullanılmasına Internet yoluyla öğretim denilir.Internet yoluyla öğretimde herhangi bir konu önceden hazırlanmış yazılımlarla sunulmaktadır. Internet yoluyla yapılan öğretimde; tekrar ettirme alıştırma yaptırma, kavram, yöntem, ilke ve yasaları öğretme, sorun çözme yollarını kavratma ve gözlem ya da deney yaptırma etkinliklerini gerçekleştirebilmektedir.
Verilen bir sonuç (problem) ile bu sonucu etkileyen etkenler (sebepler) arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılır. Kurucusu K. Ishikawa'dır. "Ishikawa diyagramı" veya "Balık Kılcığı diyagramı" olarak da bilinir. Belirli bir sorunun ya da durumun olası nedenlerini belirlemek için kullanılan, çalışma grubunun sorunun içeriğine odaklanmasını sağlayan ve ayrıntılı bir neden-sonuç ilişkisi çıkarmayı hedefleyen bir uygulamadır. Uygulama yapılmadan önce sorun ifadesi bir kutucuğun içerisine yazılır. Sorunun temel nedenleri de yazıldıktan sonra her biri için "Bu neden oluştu?" sorusu sorulur ve yanıtlar ana nedenlerin alt nedenleri olarak yapılandırılır. Problemin temelinde yatan sebepleri bulmak için yapısal bir yaklaşım sunar.
2. 5N1K
Toplumsal olguların ve iyi yapılandırılmamış problemlerin çözümlenmesinde 5N1K kullanılabilir. Bu süreç, problemin iyice anlaşılmasına, problemle ilgili gerekli bilgilerin toplanılmasına çok büyük katkılar sağlayabilir. Bunun için aşağıdaki basamaklara göre işlem yapılabilir:
v Ne: Problem nedir?
v Niçin: Problem niçin ortaya çıktı?
v Ne zaman: Problem ne zaman ortaya çıktı?
v Nasıl: Problem nasıl ele alınabilir?
v Nerede: Problem nerede, nerelerde görüldü?
v Kim: Problemin sorumlusu, sorumluları kim?, Problemden kimden etkileniyor?
3. İLIŞKILER DİYAGRAMI
Karmaşık durumlarda sebepler/etkenler/problemler arasındaki mantıksal ilişkiyi belirlemeyi amaçlayan bir tekniktir.
4. ÇOKLU OYLAMA
Beyin fırtınası ile belirlenen fikirlerin en önemlilerini takımdaki herkesin eşit katılımına başvurarak tespit etmek için kullanılan bir tekniktir. Çoklu oylama tekniği bir karar verme tekniğidir. Uzun bir liste halindeki görüşlerin, sistemli bir oylama tekniği ile yönetilebilir sayıda görüşlere indirgenmesidir. Böylelikle grup halinde üretilen görüşlerden hangilerinin daha öncelikli olduğu ortaya çıkarılmış olur.
5. NOMİNAL GRUP TEKNİĞİ
Beyin fırtınası ya da bir başka şekilde üretilen çok sayıda görüşü eşit katılımı sağlayarak önem sırasına göre sıralamaya nominal grup tekniği denir. Takım üyeleri arasında görüş birliği sağlamak için kullanılan puanlama tekniğidir. Bu teknikte grup üyeleri arasında etkileşim oranı oldukça düşüktür. Grubun hızlı olarak bir karar birliğine varması için kullanılır.
6. GÜÇ ALANI ANALİZİ
Bir sorunun çözümünü destekleyen ve engelleyen güçlerin ortaya çıkartılarak pozitif etkenlerin güçlendirilmesi negatif etkenlerin yok edilmesi veya zayıflatılması için kullanılan bir tekniktir. İstenen değişikliğin tüm yönlerini görmeyi sağlar. İki güç vardır : a- Sürüci güç; değişikliğe zorlayan güçtür. b- Önleyici güç;hareketi engelleyen güçtür.
7. BENZERLİK DİYAGRAMI
Pek çok fikir, görüş, konu veya faaliyet içinde temel olanları bulmak, onları gruplandırmak ve organize etmeyi amaçlayan tekniktir.
8. İLİŞKİLENDİRME DİYAGRAMI
Takımın çok sayıda fikir üretebilmesi ve daha sonra bu fikirleri doğal bir şekilde gruplandırabilmesi ve özetlemesi için kullanılır. İlişkilendirme diyagramı sürecin tüm aşamalarında takımdaki herkesin yaratıcılığını teşvik eder. İletişim engellerinin kırılmasını sağlar.
9. AĞAÇ DİYAGRAMI
Belli bir hedefe ulaşmak amacıyla, yapılması gereken işlerin bir haritasını çıkarmaya yarayan tekniktir. Geniş bir hedefi daha detaylı seviyelere ayırmak için kullanılır.Belli bir amaca erişmek için izlenmesi gereken yolların, sistematik bir şekilde giderek artan bir detay düzeyinde grafiksel ifadesidir.
10. HİSTOGRAM (SIKLIK DİYAGRAMI)
Histogram elde edilen verilerin şema halinde gösterimidir. Histogram, ölçülebilir bir nitelik ile ilgili gözlem değerlerinin dağılımını gösteren bir çubuk grafiğidir. Bir problem hakkında toplanan verilerin belirli bir zaman içinde nasıl bir dağılıma veya değişkenliğe sahip olduğunu gösterir. Ortaya çıkan değişkenlik yorumlanarak soruna yol açan nedenlerin ortadan kaldırılması kolaylaştırılır. Histogramlar, ölçülebilir veriler için hazırlanabilir.
11. PARETO DİYAGRAMI
Bir konuda karar verebilmek için pareto analizi yapmak gerekmektedir. Sonuçların büyük bir çoğunluğunun, sebeplerin küçük bir yüzdesi yüzünden ortaya çıktığını savunan bir uygulamadır. "80/20 kuralı" olarak da adlandırılan bu teknik, "problemin %80'lik kısmını%20'lik aktivitenin neden olması ve bu önemli %20'lik payın üzerinde yoğunlaşılması" anlamına gelmektedir. Pareto diagramı, problemin tanımlanması ve yapılan iyileştirmenin seviyesinin ölçülmesi amacıyla kullanılabilecek önemli bir araçtır.
12. KONTROL ŞEMALARI
Yürütülen faaliyetlerin kabul edilebilir sınırlar içinde tamamlanıp tamamlanmadığını göstermek amacıyla kullanılır. Kabul edilebilir sınırlardan sapma sıklığı fazla ise süreçte bir problem olduğuna ve iyileştirilmesi gerektiğine karar verilebilir.
13. GANTT DİYAGRAMI
Bir projenin ya da çalışmanın gerçekleştirilmesi çerçevesinde, öngörülenlere göre gerçekleşenlerin izlenmesi amacıyla kullanılır.
14. İŞ AKIŞ DİYAGRAMI
Herhangi bir ürün veya servisi oluşturan olayların akışını belirlemek amacıyla kullanılır. Sürecin tüm adımlarını gösteren resimsel bir tanıtımdır. Akış diyagramı herhangi bir üretim ya da hizmet sürecindeki hataları, tekrarları ve yarar sağlamayan basamakları belirlemek için kullanılır. Bu belirleme işlemi sürecindeki gerçek ve ideal akışları karşılaştırılarak yapılır. Sürecin çeşitli adımlarının, diğer hangi adımlarla ilgili olduğunun belirler. Daha önce gözden kaçabilen problemin kaynağı olabilecek adımlar bulunabilir.
15. RADAR DİYAGRAMI
Organizasyonunu şimdiki performansı ile hedef performansı arasındaki farkı bir grafik üzerinde görebilmek için kullanılır. Güçlü ve iyileşmeye açık alanların görülmesini sağlar İyi kurulduğunda her kategorinin performansını sergiler. Takım üyelerinin organizasyonun performansı hakkındaki değişik görüşlerini ortaya çıkartır.
PUKÖ döngüsü, iyileştirme için gerçekleştiren bir dizi faaliyettir. Çalışmalar mevcut durumun incelenmesi ve iyileştirme planı için veri toplanmasıyla başlar. Sorunun nedenleri araştırılır. Bu plan son halini aldığında, uygulamaya geçilir. Uygulama aşamasında, iyileştirme planları gerçekleştirilir. Bundan sonra, hedeflenen iyileştirmenin gerçekleşip gerçekleşmediğini görmek üzere, uygulama kontrol edilir. Sonuç başarılıysa uygulama standartlaştırılır ve böylece iyileştirmeyi desteklemek üzere yeni yöntemlerden sürekli olarak yararlanılır.
SUNUŞ: Öğretmen merkezli - Kavram haritaları - Asubel - Tümdengelim
BULUŞ: Öğrenci merkezli - Keşfediş - Tümevarım
ARAŞTIRMA İNCELEME: Öğrenci merkezli - problem çözme - Bilimsel tutum - Üst düzey beceri.
SUNUŞ
BULUŞ
ARAŞTIRMA İNCELEME
İŞBİRLİKÇİ (KUBAŞIK)
ÇOKLU ZEKA
YAPILANDIRMACI
PROGRAMLI ÖĞRETİM
TAM ÖĞRENME
OKULDA ÖĞRENME
TEMEL ÖĞRETME
ASUBEL
BRUNER
SUCHMAN - DEWEY
VYGOTSKY
GARDNER
BONDER
SKİNNER
BLOOM
CARROLL
GLASER
YÖNTEMLER
ANLATIM: Klasik - Öğrenci pasif, öğretmen aktif - Dinlemeye dayalı
TARTIŞMA: Demokratik beceriler - Düşüncenin ifadesi - Kavrama ve uygulama
KÜÇÜK GRUP: Kümeler yoluyla tartışma
BÜYÜK GRUP: Öğretmen, öğrenci iletişimli - Öğretmen sorularıyla tartışma
PANEL: Değişik açılar ve farklı bakışlar
ZIT PANEL: Öğrenci, öğrenci iletişimli - Soru cevap grupları
KOLOKYUM: Öğrenci - Uzman
WORKSHOP ( ÇALIŞTAY ): Uzman ve deneyimli katılımcıların oluşturduğu grupla problem çözme
ARAMA KONFERANSI: Ortak akıl - Ortak iddia
MÜNAZARA: Tez - Antitez - İkna
SEMPOZYUM: Bilimsel akademik tebliğ - Bildiri
AÇIKOTURUM: Başkan - Başkandan söz alma ( Çeviz Kabuğu )
FORUM: Dinleyenlerin etkin katılım - Soru cevap ( Genç Bakış )
ÖRNEK OLAY ( VAKA ANALİZİ ): Yaşanmış ya da yaşanması olası senaryo çözümleme
PROJE: Zihinsel süreçlerden ürün elde etme - Yaratıcı - Tasarım - Üretken
PROBLEM ÇÖZME: Üst düzey düşünme - Çözümleme - Bilimsellik
GÖSTERİP YAPTIRMA: Psikomotor - Yaparak, yaşayarak - Öğretmen, öğrenci merkezli
BİREYSEL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ: Oto didaktik - Oto disiplin
TEKNİKLER
BEYİN FIRTINASI: Özgürlük - Çağrışım - Yaratıcılık ( EN SERBEST TEKNİK )
GÖSTERİ: Gör - İşit temelli - öğretmen merkezli - Canlandırma
SORU - CEVAP: Klasik - Öğretmenden öğrenciye etkileşim her aşamada kullanılır.
ROL YAPMA: Empati - Sosyal beceri - Hisler - Karakteri canlandırma
DRAMA: Yaratıcılık - Canlandırma - Hayal Gücü - Kendini ifade - Oyun
BENZETİM: Riskli - Maliyetli durumlu - Ortam gerçeği temsil etmeli
MİKRO: Öğretmen adayı - Video, kamera - Hizmet öncesi öğretmen yetiştirme
6 ŞAPKA: Renklerin dili - Karar verme - Farklı görüşler belirtme
EĞİTSEL OYUN: Tekrar - Rahat ve neşeli ortamlar - Rekabet yok öğretim var.
DENEY: Bilimsel bir gerçeği sınama - Kontrollü ortam - güvenlik tedbirleri
GÖRÜŞ GELİŞTİRME: Zıt, karşıt ve çelişkili konular- tamamen katılıyorum-hiç katılmıyorum aralığı
PROGRAMLI ÖĞRETİM: Hem davranışçı hem bireysel model, pekiştirme ilkeleri - KEBAB ( Küçük adımlara - Etkin Katılım - Bireysel hız - Anında düşünme - Başarı )
