KPSS EĞİTİM BİLİMLERİ KONU ALANLARINA GÖRE SORU ANALİZLERİ PROGRAM GELİŞTİRME
2009 KPSS’ den program geliştirme alanından 13 soru gelmiştir. Sorularının yapısıincelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımına ulaşılmaktadır: • Felsefe yaklaşımlarından 1 soru • Yeni ilköğretim programından 1 soru • İçerik yaklaşımlarından 1 soru • Program geliştirme sürecinin uygulama aşamasından 1 soru • Programın denenmesinden 1 soru • Özel hedef alanları ve basamaklarından 1 soru • Öğretimde hedef-davranış kavramlarının belirlenmesinde dikkat edilecek özelliklerden 2 soru • Program geliştirme sürecinin değerlendirme aşamasından 2 soru • Programın öğelerinden 1 soru • Program çeşitlerinden 1 soru • Planların hazırlanmasında dikkat edilecek özelliklerden 1 soru
KPSS 2009 Program Geliştirme sorularının bir kısmı bilimsel literatüre uygun ve kolay cevaplanabilir bir kısmı ise beklentilerin ötesinde bilimsel literatürün dışında araştırma raporlarına ve bilimsel makalelere dayalı olarak hazırlanmıştır. Bununla birlikte her yıl dersin kapsamında bulunan bazı önemli konularda (program tasarımları, öğretim sürecinde araç – gereç kullanma) soru gelmemiştir.
Sorular bilgi düzeyinde olmaktan çok, alana genel bir bakış yeterliğini ölçmeye yöneliktir.
1. sorunun cevabı idealizmdir. Fakat varoluşçulukla karıştırılmaktadır. Sorunun kurgusuna bakıldığında cevabın idealizm olduğu görülecektir. İdealizm bireyin seçme ve karar verme becerilerini evrensel doğrular ve toplumsal değerler üzerinden geliştirir.Fakat varoluşçulukta bireyin seçme ve karar verme becerileri görelidir. Değerler ve ahlaki öğretiler birey tarafından oluşturulur, değiştirilir ve bireyin kendisini gerçekleştirmesi öngörülür. Yani idealizm iyinin, doğrunun ve güzelliğin evrenselliğini, değerlerin mutlak ve değişmezliğini kabul etmekteyken varoluşçuluk iyinin, doğrunun ve güzelin bireye bağlı olduğunu, değerlerin göreli olduğunu ve birey tarafından değiştirilebilirliğini savunur.
2. sorunun cevaplandırılması yeni ilköğretim programlarının değerlendirilmesiyle ilgili bir grup akademisyenin değerlendirme toplantısında verdiği öznel değerlendirmelere dayalıdır. Bilişsel hedef alanları ve basamaklarına ilişkin 5. soruda, bilişsel alanın değerlendirme basamağına yönelik bir ifade yer almasına rağmen, seçenek düzenlemesinde en üst düzey olarak bilişsel alanın analiz düzeyi verilmesi, sorunun cevabının analiz olarak kabul edilmesini gerektirmiştir. Oysa tüm literatür kaynakları ve Bloom’ un çalışmaları olgu, olay ya da ürünü bir “ölçüt” ile karşılaştırarak eleştiri yapma davranışını “değerlendirme” düzeyinde ele almaktadırlar. Bu soruda ise cevap olarak değerlendirme düzeyi kullanılmamıştır.
10. soru programın öğelerine ilişkin genel bir bakış açısına sahip olunmasına dayalıdır. Son yıllarda önem kazanan örtük programa ilişkin, örnek duruma bağlı soru gelmiştir. Program geliştirme ile ölçme değerlendirme alanlarını ilişkilendiren 13. soruda örtük programda yer alan hata türü sorulmuştur. Turgut 1986, Tekin 2004, Atılgan ve diğerleri 2009 gibi kaynaklara göre; ölçme işlemine katılan hata bir kurala göre değişiyorsa ve yapılan hata ölçümlerin tümünü değil bir kısmını ilgilendiriyorsa yapılan hata “sistematik hata” olur. Örneğin öğretmenin sadece kız öğrencilere ilişkin cevap kağıdına 5 puan vermesi ya da sınavda yazısı güzel, düzgün ve okunaklı olanlara fazla puan vermesi sistematik hatadır. Buna göre sınıfta kurallara uyan öğrencilere puan verilmesi de sistematik hataya işaret eder. Bu nedenle sabit hata olarak verilen 13.sorunun cevabı düzeltilecektir. Fakat bu soruyu adayların tamamına yakını sistematik hata olarak işaretlediğinden bu düzeltme sonuçları fazla etkilemeyecektir.
ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ
2009 yılı yapılan KPSS’de Öğretim Stratejileri Yöntem ve Teknikleri konu alanından toplam 29 soru gelmiştir (15. soru ile 43. soru arası). Soruların konu dağılımı ise aşağıdaki gibidir: • 8 tane soru; öğretim kuram, model ve yaklaşımlarından, • 6 tane soru; öğretim yöntemlerinden, • 6 tane soru; öğretim tekniklerinden, • 5 tane soru; üst düzey düşünme becerilerinden, • 4 tane soru; sınıf içi öğretim etkinlikleri ve etkin katılımı ve kalıcı öğrenmelerigerçekleştirmek amacıyla öğretmenlerin yapmaları gereken temel ilkelerden gelmiştir.
Soruların konu kapsamı paralelinde yapısal özelliği incelendiğinde; sorular yeniden yapılanma sürecinde kullanılan öğretim yöntem ve tekniklerine, aktif öğrenmeye yönelik kullanılan öğretim etkinliklerine ve sınıf içi öğretim uygulamalarına yöneliktir. Bu konu alanı genellikle öğretmen adaylarını düşündürmeye, akıl yürütmeye, verilenlerden sonuç çıkarmaya ve var olan bilgi şemalarını kullanarak etkinlikler içerisinde yorum yapmaya yönelik sorulardan oluşmaktadır.
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
KPSS 2009 Ölçme ve Değerlendirme soruları beklenen kalite ve düzeydeydi.Soruların kapsama dağılımı, kurguları, doğru cevap ve çeldiricilerin işlerliği son derece uygundu. Adaylar için kaliteli ve cevaplandırılabilen bir sınav alanı oldu. Soruların konu dağılımı ise aşağıdaki gibidir:
• Ölçme ve değerlendirmenin temel kavramları ile ilgili 4 soru (13., 44., 45., 46.) • Klasik ve çağdaş değerlendirme yaklaşımları ile ilgili 3 soru ( 47., 50., 56.) • Ölçme araçları ile ilgili 2 soru ( 51., 52.) • Geçerlik ve güvenirlik ile ilgili 2 soru ( 48., 49.) • Madde istatistikleri ile ilgili 4 soru ( 53., 54., 55., 59.) • Test istatistikleri ile ilgili 3 soru ( 57., 58., 60.)
GELİŞİM PSİKOLOJİ
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır: • Gelişimin temel kavramlarından 1 soru • Gelişimi etkileyen faktörlerden 2 soru • Bireysel ayrılıklardan 1 soru • Piaget’in bilişsel gelişim kuramından 3 soru • Psikanalitik kuramla ilgili 1 soru • Ahlak gelişimiyle ilgili 1 soru • Erikson’un Psikanalitik kuramından 1 soru • Dil gelişimiyle ilgili 1 soru • Ayrılık kaygısıyla ilgili 1 soru
Gelişim psikolojisindeki 12 sorunun konu dağılımı geçen yıllara göre önemli bir farklılık göstermemekle beraber sadece bir soru beklenen kapsamın dışındadır (63.soru). Çünkü bu soruda otozom ve gonozom gibi uzmanlık gerektiren kavramlara yerverilmiştir. Piaget’in bilişsel gelişim kuramı ile ilgili sorular örnek durumlardan kavramları buldurmayayöneliktir. Psikanalitik kuramda daha önceki yıllarda Ericson’un kuramına dayalı sorulara ağırlık verilirken bu yıl da geçen yıl olduğu gibi Freud’un alt kuramlarının kavramlarını içeren kapsamlı bir soru sorulmuştur. Freud’un Psikanalitik kuramı ile ilgili savunma mekanizmalarını sorgulayan soru formata uygun olmasına rağmen “oral mazoşizm” gibi klinik psikoloji kaynaklı kavramları içermektedir.
69. sorunun cevabı tartışılırdır. Kohlberg’e göre ahlaki evreler olayların sonucuna göre değil, kişinin olay üzerindeki akıl yürütme biçimine bağlıdır. Bu anlamda soruda çocuğun dişini kıran öğrenciyi ailesine söylememesine (sonucuna) göre değil, öğretmeniyle yapmış olduğu sözleşmeye (mutabakata) bağlı kalmak için söylemediği anlamı çıkmaktadır. Kurgusu eksik verilen bu senaryoda iyi çocuk eğilimini doğru cevap olarak kabul etmeyi gerektiren açık bir ifade bulunmamaktadır.
Ayrıca ilk defa denetim odağı ile ilgili bireysel nitelikli bir kavram olarak “iç denetim”sorulmuştur (soru 64). Geçen yıllardan farklı olarak makale ve araştırma bulgusuna dayalı olarak bir sorusorulmuştur (soru 61). İlk defa bir örnek duruma bağlı hem gelişim psikolojisi hem de rehberlik sorusu sorulmuştur. Böylece konu alanları arasında ilişki kurulmuştur.
ÖĞRENME PSİKOLOJİ
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır:
• Öğrenilmiş davranışlıkla ilgili 1 soru • Öğrenmeyi etkileyen faktörlerle ilgili 4 soru • Öğrenme yaklaşımlarıyla ilgili 1 soru • Bağlaşımcılıkla ilgili 2 soru • Edimsel koşullanma ve ilkeleriyle ilgili 11 soru • Klasik koşullanma ve ilkeleriyle ilgili 6 soru • Sosyal öğrenme kuramıyla ilgili 3 soru • Bilişsel öğrenme kuramıyla ilgili 1 soru • Amaçlı davranışçılıkla ilgili 2 soru
Öğrenme psikolojisindeki 30 sorunun konu dağılımı geçen yıllara göre önemli bir farklılık göstermemektedir. Sorular genelde beklenen türde ve şekilde idi. Soruların kurgulanması, verilen örnek durumlar ve ölçülmek istenen kavramlara yönelik soru yapıları son derece uygun idi. Daha önceki yıllarda olduğu gibi daha çok örnek durumlar üzerinden kavramları buldurmaya yönelik sorular kullanıldı. Bu yıl farklı olarak verilen örnek durumda bulunmayan kavramı tespit etmeye yönelik de sorular sorulmuştur. Daha önceki yıllarda edimsel koşullanma ilkelerinden kademeli yaklaşmayla ilgili sorular bir örnek durumdan bu kavramı tespit etmeye yönelik iken bu yıl kademeli yaklaşmanın hangi durumda kullanılabileceği sorgulanmıştır.
REHBERLİK
2009 KPSS sorularının yapısı incelendiğinde aşağıdaki gibi bir konu dağılımınaulaşılmaktadır: • Rehberliğin hizmet alanlarıyla ilgili 2 soru • Hümanist yaklaşımla ilgili 2 soru • Mesleki rehberlikle ilgili 1 soru • Eğitsel rehberlikle ilgili 1 soru • Rehberlik ilkeleri ve rehberlik anlayışına uygun davranışlar ilgili 5 soru • Bireyi tanıma teknikleriyle ilgili 5 soru • Çatışma durumlarıyla ilgili 1 soru • Kişisel rehberlikle ilgili 1 soru
2009 KPSS’ de Rehberlik alanından gelen sorular beklentilerin üzerinde zordu. Sorular öğretmenlerden çok okullarda görev yapan Rehberlik ve Psikolojik Danışmanların uzmanlık alanına ilişkin bilgileri ve yeterlilikleri ölçmeye yönelikti. Bu nedenle adayların en fazla zorlandığı ve yanlış yaptığı sorular bu derste oldu. 18 sorunun geneli konu dağılımı ve soru tarzları bakımından beklenen kapsamın dışında hazırlanmıştır. Bireyi tanıma teknikleriyle ilgili karşımıza çıkan sorular daha önceki yıllarda test dışı teknikler konusuyla ilgili iken bu yıl test tekniklerine ağırlık verilmiştir. Ve bu sorular içerisinde özellikle 109. soru yetenek ve ilgi envanterlerinin yüzdelik puanlarına dayalı yorum yapabilmeyi gerektiren ve daha çok psikolojik danışmanların sahip olduğu bilgi ve becerilere dayanan bir özellik göstermektedir. Rehberliğin hizmet türleriyle ilgi sorulardan bir olan 108. soruda ise cevabın sevk hizmeti olarak verilmesi gerekirken yöneltme olarak verilmesi rehberlik literatürüne uygun düşmemektedir.
117.soruda verilen metinden birçok sonuca ulaşmak mümkündür. Fakat doğru cevap olarak verilen C seçeneğine doğrudan ulaşmak mümkün değildir. Ayrıca soru kökünde cevaba götüren yeterli açıklamalar bulunmamaktadır. Derecelendirme ölçekleriyle ilgili 118. soruda okul yöneticisinin derecelendirme ölçeği hazırlayıp, öğretmenler üzerinde uygulaması ve değerlendirmesi hatalı bir kurgu örneğidir.
Geçen yıl ilk defa sosyogramın yorumlanmasına dayalı bir şekil sorusu sorulmuşken bu yıl çatışma durumlarıyla ilgili bir grafik sorusu çıkmıştır (soru110). Makale ve araştırma bulgusuna dayalı olarak iki soru sorulmuştur (soru 105 ve120
2009 KPSS yapıldı. Her yıl yeni soru kalıpları ve sorularla daha da zorlaşan bir sınav haline geldi. ÖSS' den bile daha önemli bir sınav artık KPSS. ÖSS' yi kazanınca bir 4 yıl iş stresi olmadan günleri geçiriyoruz. Asıl sorun Üniversiteden mezun olduktan sonra başlıyor. 2 yılda bir yapılan kpss bekleniyor, tekrar dershanelere gidiliyor, kitaplar alınıyor, testler çözülüyor. Herkese aynı sorular, aynı kalıplar. Genel kültür, genel yetenek, tarih, coğrafya, vatandaşlık yapanların kimi sağlık personeli, kimi teknisyen, kimi vhki, kimi öğretmen oluyor.
Bir sınav daha bitti. 2009 Kpss eğitim bilimleri sınavının ayrıntılı cevaplarına bakarak yaptığınız yanlışları görebilir ya da gelecek sınavlar için bir fikir edinebilirsiniz....
ÖSYM"nin 27 Haziran 2009 tarihinde uyguladığı ve 29 Haziran 2009 tarihinde www.osym.gov.tr adresinde yayımladığı 2009 KPSS Eğitim Bilimleri Testi A kitapçığındaki 13 numaralı sorusu aşağıdaki gibidir.Bu sorunun yine ÖSYM tarafından verilen anahtarlanmış doğru cevabı C seçeneği olan Sabit hata olarak bildirilmiştir. Ancak sonun doğru cevabı E seçeneği olan sistematik hata olmalıdır. Sorunun doğru cevabının E seçeneği olan sistematik hata olmasının gerekçesi aşağıda verilmiştir.
Öğretmenler genellikle söz dinleyen ve kurallara uygun davranan öğrencilere sempati duyarlar. Yapılanaraştırmalar, öğretmenlerin tepkilerinin, öğrencilerin derslerdeki başarısızlıklarından çok, kurallara uymamalarına yönelik olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrencilere bu konuda bir açıklama yapılmasa da onlar, kurallara uygun davrandıklarında bunun başarı olasılığını etkileyebileceğini, sınavda doğru yanıtlar vermeseler de iyi not alabileceklerini düşünürler. Bu durumda, kurallara karşı çıktıklarında cezalandırılabileceklerini ya da öğretmenleri tarafından dışlanabileceklerini öğrenirler.
13. Kurallara uyan öğrencilere daha yüksek puan vererek gerçekleştirilen bu ölçmelerde aşağıdakilerden hangisi yapılmış olur?
A) Rastlantısal hataB) Gözlem yetersizliği
C) Sabit hataD) Mantık hatası
E) Sistematik hata
Turgut (1983) Sistematik hatayı şöyle tanımlar: “Ölçülen büyüklüğe, ölçmeciye veya ölçme koşullarına bağlı olarak miktarı değişen hatalara sistematik hatalar denir. Bir öğretmenin bir yazılı yoklamayı puanlarken kız öğrencilere erkeklerden daha fazla puan taktir etmesi, öğrencinin cinsiyetine bağlı bir sistematik hata yapmış olur. Aynı tarzda, yazı güzelliğinin puana karıştırılmaması gereken bir sınavda el yazıları daha güzel olan öğrencilere daha fazla puan verilmesi, başta okunan kağıtlarda kılın kırk yaratılmasına karşılık, sona kalan kağıtlara gelişigüzel bol puan verilmesi, vb. gibi hatalar da sistematik hatalardır. İstatistik dilinde bu türden sistematik hatalara yanlılık denir.”Söz konusu soruda “Kurallara uyan öğrencilere daha yüksek puan vererek gerçekleştirilen bu ölçmelerde…” şeklinde sorulmaktadır. Yukarıdaki açıklamada verilen yazı güzelliği örneğinde olduğu gibi, kurallara uyanlara fazla puan verilmesi de sistematik hata olur. Başka bir ifade ile sadece kurallara uyan öğrencilere fazla puan verilmesi sistematik hata olur. Yine bu öğrencilere verilen fazla puanın miktarı da soruda açıkça belirtilmemiştir. Sadece kurallara uyan öğrencilere eşit miktarda puan verilmesi ya da kurallara uyma derecelerine göre artan puan verilemesi de söz konusu olabilir. Her iki halde de hata kurallara uymaya bağlı olarak sistematik hata olur.
Tekin"de (1996) sistematik hatayı “… Öğretmenin de, sadece kızlara ait cevap kağıtlarına 5 puan fazla verdiğini düşünmelim. Bu hatalarda, yukarıda örnekte olduğu gibi her bir ölçme için yordanabilir niteliktedir, sistemlidir; fakat bütün ölçmeler için sabit değildir. Yazılı yoklama kağıtları puanlanırken, yazısı güzel, düzgün ve okunaklı olanlara fazla puan verilmesi de bir sistemli hatadır. Puanlayıcı yalılıklarını yansıtan tüm hatalar sistemlidir.” Şeklinde tanımlamaktadır. Bu açıklamaya göre de sadece kurallara uyan öğrencilere puan verilmesi, yani bütün ölçmeler için sabit olmaması söz konusudur. Bu nedenle de buradaki hata sistematik hata olmalıdır.
Atılgan ve diğerlerine göre (2009) sabit hatayı “… Sınav sonuçlarını düşük bulan bir öğretmenin tüm öğrencilerin notlarına 5 puan ilave etmesi de başka bir örnek olabilir. Bu durumda ölçme sonuçları gerçek durumu yansıtmayıp hatalı olur. Burada ölçme sonuçlarına karışan hata, tüm ölçmelerde aynı olduğundan sabit hata olarak adlandırılır.” Şeklinde açıklayarak örneklendirmektedir. Söz konusu soruda tüm ölçmelerde değil sadece kurallara uyan öğrenciler için bir ölçme hatası olması söz konusudur. Bu nedenle burada yapılan hataya sabit hata denilemez.
Yorum: Anahtarın yanlış olarak verilmesinin iki nedeni olabilir.
1. Maddi hata olabilir ve anahtar hazırlanırken veya basılırken hata yapılmış olabilir.
2. Soru program geliştirme soruları arasında verilmiş olup, doğrudan doğruya ölçme ve değerlendirme alanını ilgilendiren bir sorudur. Her alana ilişkin alt testin, o alanın uzmanı olan ÖSYM danışmanları tarafından denetlendiği düşünülecek olursa; olasılıkla, söz konusu olan sorunun program geliştirme soruları içinde yer alması nedeniyle, bu soruyu denetleyen ÖSYM danışmanları program geliştirme alanında uzman oldukları için alanları dışındaki bir soru için yanlış cevap anahtarı oluşturulmuş olabilir.
Kaynakça
Turgut, M. F. (1983). Eğitimde ölçme ve değerlendirme metotları. (2. baskı) Saydam Matbaacılık; Ankara.
Tekin, H. (1996). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. (9. Baskı) Yargı Yayınları; Ankara.
Atılgan, H., Kan, A., Doğan, N. (2007) Eğitimde ölçme ve değerlendirme (3. Basım) Anı Yayıncılık; Ankara.
Birbiri ile ardışık sıralı, yakın ilişkili ve zorunlu ya da önkoşul öğrenmelerin ağırlıklı olduğu konuların düzenlenmesinde doğrusal programlama yaklaşımı kullanılır. Özellikle aşamalılık özelliği taşıyan dersler için kullanılır. Örnek; hayat bilgisi, sosyal bilgiler gibi.
Konuların yeri geldikçe tekrarlandığı, konuların kendi içinde ve birbirleriyle ardışıklık ilişkisinin bulunduğu, özellikle dil öğretiminde ağırlıklı olarak kullanılan bir programlama yaklaşımıdır.
İçerik düzenlenirken konular öbekler, üniteler halinde düzenlenir. Bu öbeklerin (ya da modüllerin) birbiriyle ilişkili olması beklenmez. Bu programla öğretim sonunda alınacak sonuçlar bellidir. Konuların hangi sırayla öğrenileceği açısından esnektir. Öğrenme ünitelerinin, aşamalı olup olmadıklarına bakılmadan anlamlı parçalara ayrılarak düzenlenmesidir.
Anahtar kelimesi PARÇA, ÜNİTE
4.Çekirdek Programlama Yaklaşımı
Çekirdek programda ise ilk önce ortak öğrenilecek konular verilir. Sonra öğrencilere seçenekler sunularak İlgi duyduğu alanlarda ders almaları sağlanabilir. Anahtar kelimesi SEÇİMLİK DERS
Konu Ağı-Proje merkezli program yaklaşımında öğrencilere konuların ağı bir harita gibi çıkartılıp verilir ve belirli zamanlarda nerelerde olmaları gerektiği söylenir. Bu yaklaşımda konuların içeriğine öğrenciler kendi kendine ya da grup halinde karar verirler. Konular küçük projeler olarak da belirlenebilir. Anahtar kelimesi PROJE-HARİTA
6- PiramitselProgramlama Yaklaşımı
İlk yıllarda geniş tabanlı konuların yer alması, ileriki yıllarda alanın gittikçe daralarak uzmanlaşmanın küçük birimlerde olması söz konusudur. UYARI EN SABİT-KONU MERKEZLİ YAKLAŞIMDIR.
Baştan içerik belli değildir. İçerik düzenlemesi öğrencilerin ihtiyaçları ve sorularına göre oluşturulur. Bu yaklaşım öğrencilerin sorularına ve gereksinimlerine yanıt verme gerekliliğini benimseyen felsefi görüşe göre dayanır. UYARI EN ESNEK-DEĞİŞEBİLİR YAKLAŞIMDIR.
Bir eğitim programında yer alan hedef ve hedef davranışlarla, program içeriğinin iki boyutlu bir çizelge üzerinde gösterilmesine belirtke tablosu denir. Belirtke tablosunun hazırlanmasında üç aşama önemlidir.
1.Öğretim hedeflerini belirleme, Üst yatay bölüme yazılır
3.İki boyutlu bir çizelge hazırlama; Hedeflerle içerik arasındaki ilişki tabloda gösterilir
Bu tablo sayesinde hangi konuların hangi hedeflerin gerçekleşmesine hizmet ettiği ve dersin bütününde ne kadar ağırlık taşıması gerektiği kolaylıkla görülebilir.
